MENU
logo
logo
Vietnamese English

Với nền văn minh nông nghiệp, người Việt thường hành hương đến những cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo vào đầu mùa Xuân.

Tản mạn về hành hương

Những lễ hội ở Việt Nam rất nhiều, theo thống kê hiện nay, Việt Nam có gần 8.000 lễ hội lớn nhỏ, hầu hết gắn với các cơ sở đền, đình, miếu, chùa, phủ… ở khắp nơi. Gắn với những cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo là những hoạt động của lễ nghi, hội hè mà tùy vùng, miền, cộng đồng có những nét độc đáo riêng.

 

Xưa đã thành nếp, nay có nhiều biến đổi, dịch chuyển nhưng hành hương vẫn được duy trì trong sinh hoạt của người Việt. Không chỉ còn bó hẹp đơn thuần trong cuộc sống của nông nghiệp mà đang thời của đô thị hóa, công nghiệp hóa mạnh mẽ, nhiều thay đổi về môi trường sinh hoạt, xã hội…nhưng những chuyến hành hương của người Việt vẫn được duy trì trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại. Những chuyến hành hương gợi lên bao điều suy nghĩ.

Sự đa dạng về thành phần tộc người làm cho văn hóa, tín ngưỡng Việt Nam đa dạng. Sau thời gian dồn sức cho những vụ mùa để bảo đảm lương thực cho nguồn sống, tùy theo đặc điểm vùng miền, các dân tộc ở Việt Nam nghỉ ngơi, thực hiện những sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo. Xét về một góc độ nào, đây là thời gian nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động sau quá nhiều lo toan, công sức dành cho những vụ mùa trước đây hay sau một năm cật lực làm việc đầu tắt, mặt tối để có đủ chi phí cho cuộc sống thường nhật. Thế nhưng, trong cái vui chơi đó, người Việt không quên hành hương đến những cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo để thực hiện những hành vi tín ngưỡng, cầu ước những điều tốt đẹp cho cá nhân, cộng đồng.

Một số lễ hội tín ngưỡng ở Đồng Nai

Đồng Nai – Gia Định xưa, nay là cả vùng đất rộng lớn với nhiều tỉnh, thành đang trở mình phát triển. Nhiều địa phương hiện đang có nhiều di tích lịch sử mà trong đó loại hình cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo chiếm số lượng khá nhiều. Dẫu có nhiều thay đổi với từng giai đoạn lịch sử đã qua, các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo vẫn đáp ứng cho đời sống tâm linh của con người từ thời mở đất về phương Nam cho đến thời kỳ phát triển hiện nay.

Sự đa dạng về thành phần dân cư đã làm phong phú cho văn hóa Đồng Nai với những sắc màu. Mỗi cộng đồng dân cư có những nét riêng biệt được thể hiện trong văn hóa của mình. Đó là những “bông hoa” làm cho vườn hoa văn hóa Đồng Nai thêm sắc màu.

Các dân tộc bản địa trước đây gắn với những tín ngưỡng truyền thống, có các lễ hội trong năm rất độc đáo, đặc biệt là các nghi thức hiến sinh, sinh hoạt với loại hình âm nhạc nghệ thuật: lễ hội mừng lúa mới của người Chơ-ro, lễ hội vào mùa, cúng lúa mới, thần rừng của người Mạ; lễ kết bạn, mừng lúa của người S’tiêng…Sau thời gian mai một, các lễ hội này hiện này được khôi phục là một trong điểm lý thú cho những ai tìm đến trải nghiệm vùng núi rừng, tìm hiểu văn hóa tộc người.

Ngoài những cư dân bản địa như Mạ, Chơ-ro, Xtiêng….các cộng đồng tộc người khác đã đến Đồng Nai trong nhiều giai đoạn. Người Chăm, người Việt, người Hoa, người Mường, Nùng … Cư dân Việt đến vùng đất Biên Hòa – Đồng Nai từ thế kỷ XV, XVI. Trong quá trình khẩn hoang, lập nghiệp trên vùng đất mới, người Việt từng bước khẳng định sự tồn tại của cộng đồng bằng việc ra sức xây dựng một cuộc sống ổn định. Trong đời sống tinh thần, người Việt hình thành những cơ sở tín ngưỡng như đình, miếu để gắn kết cộng đồng, thỏa mãn nhu cầu tâm linh.

Lễ Kỳ yên (Cầu an) là một trong những lễ hội chính ở các đình của Đồng Nai. Đối tượng thờ chính là thần Thành hoàng bổn cảnh một số đình làng tôn thờ những con người có công với làng xã được tôn lên hàng phúc thần như ông Nguyễn Hữu Cảnh, ông Trần Thượng Xuyên, danh tướng Nguyễn Tri Phương, anh hùng kháng pháp Đoàn Văn Cự… Lễ Kỳ yên thường diễn ra vào hai mùa xuân và thu hoặc gắn với những ngày liên quan đối với đối tượng được thờ tự. Dân làng đóng góp công của để cúng tế vị thành hoàng bổn cảnh với mục đích cầu xin mưa gió thuận hòa (phong điều vũ thuận), mùa màng tốt tươi (phong đăng hòa cốc), quê hương đất nước bình yên (quốc thái dân an). Thông thường, đáo lệ 3 năm, thì đình làng tổ chức Đại lễ Kỳ yên. Đại lễ Kỳ yên thường được các đình làng với nguồn vật, lực lớn tổ chức. Lễ hội Kỳ yên là nét sinh hoạt. Lễ hội kỳ yên qua nhiều thế hệ đã trở thành tập quán tín ngưỡng, hình thức sinh hoạt văn hóa truyền thống của cộng đồng người Việt và trở thành điểm đến trong hành hương đầy ý nghĩa đối với cộng đồng.

Một số miếu ở Đồng Nai duy trì lệ cúng hằng năm và có diễn ra hát Bóng rỗi, múa Địa nàng. Hát bóng rỗi, Chặp Địa - Nàng là nghi thức diễn xướng tổng hợp, vừa mang tính nghi lễ vừa để giải trí. Trong tổng thể cuả một cuộc lễ cúng lớn theo lệ có Bóng rỗi, Địa – Nàng ở miếu có các nghi thức sau: Khai tràng, Chầu mời - thỉnh tổ, Chặp Địa - Nàng, Múa bóng. Sau múa Bóng là màn trình diện của các Bóng thực hiện các màn  trình diễn tạp kỹ như xiếc: múa ghế, múa khạp, múa bông huệ, múa xe đạp, múa dao, múa xoay đĩa, rót rượu bằng đầu... và hát chúc lộc cho những ai tham dự.

Tại một số cơ sở tín ngưỡng dân gian khác tổ chức những ngày lễ vía với các nghi thức phù hợp với đối tượng thờ chính như đền thờ Vua Hùng, Đức thánh Trần Hưng Đạo. Sự phối thờ các mẫu thần trong hệ thống tam tòa tứ phủ (thờ mẫu Thiên, mẫu Thoải, mẫu Địa, mẫu Thượng ngàn) nên lệ cúng theo kỳ có hát chầu văn cúng mẫu. Đặc biệt, một số cơ sở tín ngưỡng thờ Mẫu khác có việc tổ chức những nghi thức lên đồng. Bên cạnh những lễ hội có tính chất tiêu biểu của cộng đồng, một số lễ hội khác thể hiện những tập quán, tín niệm của con người rất đa dạng: Lễ hội ông Tiêu ở chợ Đại Phước, chợ Long Thọ (Nhơn Trạch), Lễ cúng Trâu ở Vĩnh Cửu...

Sự có mặt, khai phá của cư dân Việt là nhân tố quan trọng và khai phá của nhóm cộng đồng người Hoa là nhân tố tích cực để phát triển vùng đất này. Người Hoa có nhiều lễ cúng trong năm trong tín niệm phong phú của cộng đồng. Ở Đồng Nai, có các lễ hội người Hoa diễn ra tại các cơ sở tín ngưỡng trở thành một lễ hội lớn.

Miếu Tổ sư nghề đá là di tích lịch sử ở thành phố Biên Hòa. Đáo lệ 3 năm, tại di tích tổ chức lễ hội được tổ chức một lần với quy mô lớn, thời gian kéo dài 4 ngày từ ngày 10 đến 13 tháng 6 (âm lịch). Đây là lễ hội có tính chất đa hợp: vía Bà Thiên Hậu, cúng Tổ nghề với mục đích cầu an, cầu siêu. Đặc biệt, trong lễ hội có tổ chức hội đấu đèn lồng. Không khí đấu đèn rất sôi nổi, hào hứng. Trong những đêm diễn ra lễ hội, nhiều đoàn hát đến diễn những tuồng tích xưa, thu hút nhiều người xem. Những nghi thức lễ cho thấy có sự dung hợp của Đạo giáo, Nho giáo và Phật giáo; trong đó vai trò của Đạo giáo chủ đạo với lực lượng đạo sĩ hành lễ. Nghi lễ của Đạo giáo được dùng trong lễ cầu an, cầu phúc; nghi lễ cầu siêu, cúng thí cô hồn thì lại mang tính chất Phật giáo. Tính dung hợp nhiều lễ nghi trong hội lễ miếu Bà Thiên Hậu là một hiện tượng khá độc đáo.

Những cơ sở thờ Quan Đế thánh quân hằng năm tổ chức lễ vía. Trong đó, Thất phủ cổ miếu (chùa Ông) tại Cù lao Phố diễn ra lễ hội lớn vào tháng Giêng, kéo dài trong nhiều ngay với hàng trăm ngàn du khách từ các nơi đến tham dự. Lễ hội sẽ có nhiều hoạt động, như: diễu hành trên đường phố, lễ nghinh thần, dâng hương lên các vị thần linh để cầu mong mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an; biểu diễn lân - sư - rồng; chương trình ca nhạc truyền thống và các gian hàng trưng bày, cho chữ thư pháp đầu năm; lễ thả đèn hoa đăng trên sông Đồng Nai.

Cộng đồng người Hoa thờ Quan Âm có lễ Tả tài pán (Cầu an) diễn ra trong nhiều ngày và thu hút nhiều người tham dự. Trong quá trình lễ, có nhiều nghi thức liên quan đến Phật giáo, Đạo giáo được thực hiện làm cho lễ hội mang nhiều sắc màu đa dạng. Mục đích chính của lễ hội vừa có tính chất cầu an, cầu siêu và thăng cấp cho đội ngũ thầy cúng. Sự bài trí trong khu vực lễ chính rất độc đáo với nhiều dạng kiến trúc được phô dựng, trang trí sặc sỡ từ nơi hành lễ hay các khu vực lân cận.

Một số chùa ở Đồng Nai những ngày Rằm hoặc ngày cúng theo lệ trong năm thu hút Phật tử và khách hành hương rất đông đảo. Đặc biệt, tai các chùa được xếp hạnh danh lam, từ xưa nay vẫn diễn ra những cuộc hành hương lớn của nhiều người: chúa Bửu Phong, Đại Giác, chùa Bửu Hưng tự trên núi Chứa Chan. Với địa thế trên núi cao, khung cảnh thiên nhiên, chùa núi Chứa Chan (Xuân Lộc) vào tháng Giêng đầu Xuân đón nhiều đoàn hành hương từ các nơi. Tham gia trong lễ hội, người dân như quên hết những âu lo, cực nhọc thường nhật, hội nhập vào không khí thiêng liêng của lễ, náo nhiệt của hội. Qua đó, họ thể hiện lòng biết ơn của mình với thần linh, tổ tiên và thể hiện tinh thần gắn bó cộng đồng, hướng đến những ước vọng tốt đẹp. Hiện nay, trong những đêm lễ hội kỳ yên tại các đình làng Đồng Nai, loại hình nghệ thuật truyền thống như đờn ca tài tử được các đoàn biểu diễn giao lưu cuốn hút đông đảo người xem, trở thành nét sinh hoạt văn hóa độc đáo.

Nét đẹp trong hành hương du lịch

Nhu cầu du lịch tâm linh của con người trong xã hội hiện nay rất lớn. Ở Đồng Nai với hệ thống di tích, cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo và lễ hội phong phú trở thành một tiềm năng văn hóa có thể phát huy phù hợp trong phát triển du lịch nói riêng, kinh tế - xã hội của địa phương nói chung. Xứ Đồng Nai có những lễ hội kéo dài, thu hút nhiều người hành hương. Hành hương là một nét đẹp trong sinh hoạt của con người và đặc biệt trong đời sống tâm linh. Nét đẹp ấy làm sao để không bị vẩn đục, không bị chê trách, không bị phê phán…Những nơi hành hương cũng cần tổ chức để giữ nơi thờ tự được tôn nghiêm, nơi trẩy hội dù có “tả tơi” náo nhiệt thì cũng với tinh thần cao thượng chứ không phải là bạo lực như kiểu cướp, đánh, giành giật, xô bồ, hỗn loạn…ở một số địa phương như đã từng xảy ra bởi vì chút lộc được cho là của thần linh. Hành hương là hướng đến tâm thiện lành, cầu ước những điều tốt đẹp và thực hiện thiện nguyện đối với người, với cộng đồng, với đất nước, với các loại hình di sản văn hóa, với truyền thống dân tộc trong tín niệm, mỹ tục được lưu truyền từ bao đời nay.

TTXTDL


Bài liên quan

Bảo vệ môi trường phát huy giá trị di tích danh lam thắng cảnh quốc gia núi Chứa Chan
Đặc sắc lễ hội truyền thống của người Chơro
Du lịch bụi tại Đồng Nai
Trải nghiệm địa chỉ hấp dẫn khi đặt chân đến huyện Vĩnh Cửu
Viên ngọc sáng giữa Hồ Trị An, Đảo Ó - Đồng Trường – huyện Vĩnh Cửu
Tour Famtrip thực tế và hiệu quả
Hành trình săn tìm những điều bí ẩn đầy thú vị tại VQG Cát Tiên
Nhơn Trạch - đặc sản miệt vườn
Kỷ niệm 72 năm ngày Di sản văn hóa Việt nam 23/11/1945 – 23/11/2017
Chuyến du lịch "bụi" ở VQG Cát Tiên - Đồng Nai
Cuộc thi Tài năng trẻ diễn viên sân khấu cải lương và Dân ca kịch chuyên nghiệp toàn quốc 2017
Đỗ Trần Khánh Ngân, cô gái đến từ Đồng Nai đăng quang hoa hậu hoàn cầu (Miss Globe) 2017
Nơi gặp gỡ văn hóa Bắc, Trung, Nam
Lang thang cà phê Biên Hòa
Đồng Nai trao quà tặng cho hội nghị APEC 2017
Đồng Nai tổ chức tour khảo sát kết hợp tọa đàm "Đóng góp ý kiến phát triển du lịch huyện Vĩnh Cửu"
Đình Tân Lân
Biên Hòa – Thành phố tôi yêu
"Săn" cá khủng dưới chân đập thủy điện Trị An
Bà Đất homstay - chốn "ốc đảo" bình yên