GHÉ THĂM NHÀ CỔ TRÊN ĐẤT CÙ LAO HIỆP HÒA
  Lượt xem : 204
Khách du lịch nếu có dịp xuôi dòng Đồng Nai xin hãy một lần dừng chân nơi Cù lao Hiệp Hòa tham quan nhà cổ một thời nổi tiếng xứ cù lao của gia đình bà Nguyễn Thị Hòa ở ấp Nhất Hòa để được cảm nhận những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp mà các bậc tiền nhân đã dày công vun đắp và gửi gắm cho hậu thế hôm nay và mai sau.

 


Tọa lạc bên dòng sông  Đồng Nai hiền hòa, nằm giữa khu vườn rộng với những hàng cây ăn trái bao bọc xunh quanh. Ngôi nhà có diện tích 120m2 quay về hướng Đông Bắc. Trải qua bao thăng trầm lich sử, với sự tác động của tự nhiên ngôi nhà vẫn phảng phất đâu đó bóng dáng của người xưa như ân cần nhắc nhở con cháu giữ gìn nề nếp gia phong, truyền thống đạo lý. Qua bao thế hệ ngôi nhà vẫn toát lên vẻ uy nghi, linh thiêng, thâm nghiêm của một  ngôi từ đường, nơi hương hỏa của con cháu gia tộc họ Nguyễn đối với những bậc tiền nhân đã từng sống và gầy dựng nên cơ nghiệp này.


Với khoảng thời gian hơn một trăm năm tồn tại chịu nhiều tác động của chiến tranh, mưa nắng, lũ lụt ngôi nhà vẫn được bảo quản cẩn trọng khung chính và các vật dụng như tủ thờ, ván ngựa, bàn thờ, liễn đối, bàn ghế…. Về mặt kiến trúc, ngôi nhà được thiết kế theo dạng nhà nọc ngựa hay còn gọi là nhà cột giữa, nhà rội, kiểu nhà phổ biến ở miền Trung vùng Ngũ Quảng được lưu dân mang theo vào vùng đất mới. Nhà gồm 3 gian, 2 chái xây kiểu chữ nhất. Toàn bộ ngôi nhà có 30 cây cột, phân bố thành 5 hàng mỗi hàng 6 cột gõ chạy song song với nhau, chân cột được kê trên tảng đá xanh chống lún có kích thước (40 x 40cm). Hàng cột giữa chia mái nhà thành hai phần bằng nhau, 4 cây cao nhất được nối với nhau bằng đòn dông, cũng  là điểm giao nhau của các vì kèo mái trước và mái sau, mỗi cột đều có hai cánh dơi tác dụng đỡ đầu kèo. Hệ thống cột, kèo, xuyên, đòn tay, rui, mè  được liên kết bằng mộng chốt trong thế liên hoàn tạo cho toàn bộ khung nhà  chắc chắn hơn. Cây xuyên chạy chỉ thẳng tắp nối liền các hàng cột thứ 2 và thứ 4 với nhau, mỗi đoạn kèo đều có lá dung vươn dài làm cầu nối đở các đoạn kèo phía sau đảm bảo tính liên tục, vững chắc kèo từ hàng cột nhì được gác lên tường gạch, vì kèo để trơn không chạm trổ hoa văn. Hai chái nhà có kèo đâm, kèo quyết giúp cho diện tích ngôi nhà được mở rộng ra hai chái và mái nhà trước sau, hai buồng đặt ở hai chái nối với nhau bởi hành lang nội phía sau, buồng được thiết kế vách ngăn kín đáo, mặt trước của chái nhà là những tấm ván thẳng ghép vào nhau, phía trên là cánh én  được trang trí bằng các ô hình học chủ yếu là hình thoi, song tiện.


Phần “nội tự và ngoại khách” được phân chia bằng  hàng cột giữa, trang trí nối liền các cột bằng hệ thống bao lam màu đen được chạm lộng, chạm nổi các motip “mai - điểu”, “tùng - lộc”, “trúc - tước”… Vách lá gió bên trên bao lam cũng được trang trí theo lối ô hộp, song tiện, khuôn bông kết hợp trang trí với các đề tài “chim và hoa”, “dây hoa lá”. Đặc biệt trên các cột giữa đều được treo các bức liễn hình chữ nhật cẩn xà cừ theo từng nét chữ Hán, thành một khổ thơ, sau một khổ thơ được trang trí bằng một cội mai già và chim cẩn xà cừ theo motip cội mai nở đầy bông và chim chuyền cành rất sống động, nhưng nếu nhìn tổng thể cội mai sẽ thấy hình một con chim phung đang bay lượn. Các cột ở gian bên cũng treo bức liễn được cẩn xà cừ, các motip là hình ông lão đang cởi mây, dây lá hóa long, “bát bửu” như: “pho sách”, “tù và”…


Không gian tiếp khách  của ngôi nhà được bày trí một bàn hình chữ nhật với 4  ghế vuông, giữa hai ghế là một bàn vuông nhỏ, xung quanh cạnh bàn được trang trí bằng những hạt chuỗi đen nhánh, đầu của 4 chân bàn được chạm hình đầu rồng, dưới 4 chân chạm theo móng chân sư tử, nhìn vào bàn sẽ thấy dáng hình con mãnh thú oai phong lẫm liệt. Tạo thêm nét đẹp lộng lẫy cho chiếc bàn các nghệ nhân đã gia cố cho bao lam giữa các chân bàn chạm lộng các motip dân gian như hoa mai, chim sẻ, trúc, tùng, hạc…các ghế ngồi toàn bộ mặt tựa đều được chạm lộng hình hoa mai, hồi văn, trúc, hưu , hạc trong tư thế chuyền cành nối đuôi nhau tạo thành vòng tròn. Các đề tài được chạm khắc khá tinh tế, công phu thể hiện óc qua sát và tài nghệ lão luyện của những người thợ xưa. Hai gian bên được đặt hai bộ ván ngựa theo kiểu bày trí truyền thống ở các ngôi nhà xưa. Nhìn chung nơi tiếp khách được gia chủ bày trí một cách trang trọng khéo léo gọn gàng, từng vật dụng đều có một ý nghĩa riêng, là nơi chỉ dành riêng để tiếp khách quý của gia chủ.


Khu thờ tự nằm ở phía sau hàng cột giữa và ngăn với nhà trong bằng vách ván là những tấm ván đặt dọc ở hai bên, gian chính chính giữa trổ hai cửa để làm lối ra vào, cánh cửa được thiết kế theo kiểu  “thượng song hạ bản” (trên song dưới bản khoa). Phía trên cửa là một khánh thờ Quan thế âm bồ tát, bao lam của khánh thờ được trang trí chạm lộng dây hoa lá hoá long, sơn son thếp vàng trên nền đỏ. Hai cột giữ khánh thờ treo hai tấm liễn đen khắc chữ Hán được thếp vàng  với nội dung:“Sáng nghiệp duy gian tổ phụ bị đương tân khổ; Thủ thành bất dị tử tôn nghi giới xa hoa”


(Tạm dịch: Mở mang cơ nghiệp là khó, ông cha chịu đủ điều cay đắng. Giữ lấy làm nên không dễ, cháu con nên phải chớ xa hoa).Câu giáo huấn trên của tổ tiên là lời nhắn nhủ con cháu hôm nay phải biết nâng niu, gìn giữ những gì đã có, bởi để có được cơ nghiệp hôm nay không phải là một điều dễ dàng, ông cha ngày xưa phải đánh đổi biết bao mồ hôi xương máu mới có được, quá trình tạo dựng sự nghiệp của tổ tiên là vô cùng khó khăn, gian nan mới có được.


 Ba gian nhà đặt ba bàn thờ được bày trí trang trọng và tôn nghiêm nhất, gian chính giữa là tủ thờ trên có lư hương,  lục bình, chò quả, chân đèn theo cách trưng bày truyền thống “đông bình tây quả”. Chân chò quả được làm bằng gỗ chạm trổ công phu, tỉ mĩ đến từng chi tiết theo tư thế ba con rồng tựa thân vào nhau đầu rồng vươn ra ba hướng. Mặt trước của tủ thờ được chạm cẩn xà cừ motip “ mai điệp” (hoa và bướm); “qua điệp” (bí và bướm); cây lựu; hoa mẫu đơn… Nhìn chung, tất cả các bộ phận trong ngôi nhà đều được thiết kế theo nguyên tắc đối xứng  từ số gian, số cột, cửa, khuôn bông, cánh én đến các hoạ tiết dù là nhỏ nhất, thể hiện các đề tài dân gian, truyền thống điêu luyện về cả hình thức lẫn nội dung biểu đạt.


 Sự hiện diện của ngôi nhà trong suốt một thế kỷ qua đã góp phần tô thêm vẻ đẹp nên thơ của vùng đất Cù Lao Phố một thời được xem là đô hội, phồn vinh, thịnh nhất vùng miền Đông Nam bộ, ngôi nhà còn phản ảnh được  một phần nào đặc điểm về kinh tế, văn hoá, xã hội của một thời kỳ kich sử của vùng đất này.  Ngôi nhà chuyển tải được tâm tư tình cảm của những bậc tiền nhân xưa gửi vào đấy tất cả những kỳ vọng về một cuộc sống no ấm, hạnh phúc cho con cháu mai sau. Nghệ thuật trang trí trong ngôi nhà còn thể hiện được sức lao động nghệ thuật phi thường của các nghệ nhân đã thổi hồn vào những cây gỗ tạo nên những tác phẩm tuyệt vời.


Vượt lên trên chức năng là nơi thờ cúng tổ tiên và nơi ở, ngôi nhà còn hướng ta đến giá trị đích thực của chân - thiện - mỹ, và là cầu nối của quá khứ thiện tại và tương lai.

 

TTXTDL






.:: Một số tin tức khác ::.
  • VietNam
  • English

Giá vàng
Tỷ giá
Video clip
duong day nong

DU LỊCH BÌNH THUẬN